Fluor

Polskie Towarzystwo Stomatologiczne zaleca stosowanie pasty z fluorem od pierwszego ząbka. Czy to jest rozsądne?

Więcej niż 500 milionów ludzi stosuje pasty do zębów z fluorem, około 210 milionów używa fluorkowanej wody, 40 milionów sól fluorkowaną. Inne formy aplikacji fluoru stosuje się u blisko 60 milionów ludzi.

Raport Agencji Ochrony Środowiska wyraźnie wskazuje, że długotrwałe spożywanie fluoru może prowadzić do kruchości kości, która jest przyczyną częstych złamań. Należy pamiętać, że fluor w dużych ilościach może niekorzystnie wpływać zarówno na zdrowie fizyczne, jak i psychiczne, a nadmierne połykanie przez dzieci tego pierwiastka, np. pasty dla niemowlaków z fluorem, może doprowadzić do fluorozy, czyli zatrucia.

Klinicznie fluoroza zębów objawia się występowaniem zmian w szkliwie. W zależności od stopnia zaawansowania choroby zmiany te mogą występować w postaci pojedynczych lub zlewających się pasm lub plam opalizujących, kredowobiałych albo brunatnych, zagłębień, a także ubytków szkliwa, prowadzących w ciężkich przypadkach do zmiany kształtu zęba.

Ilość fluoru spożywana przez zwierzęta i człowieka w roślinach pastewnych i zbożach w normalnych warunkach nie może spowodować chronicznej fluorozy. Jest to udowodnione nawet jeśli otrzymano je z gleb, na których zastosowano opylanie, gazowanie lub wodę zawierającą fluor. Większość roślin ma ograniczone możliwości absorpcji fluoru z gleby. Wyjątkiem są niektóre rośliny, np. herbata. Na nie skażonych tym pierwiastkiem glebach, rośliny zawierają średnio 5,3 ppm.

W Polsce stężenie fluoru w żywności (głównie w warzywach) wynosi od 3,36 do 5,37 mg/kg suchej masy. Spożywamy dość dużo ziemniaków, co może powodować problem zdrowotny. Poziom fluoru w kościach zwiększa się w proporcji do ilości i czasu trwania pobierania fluoru oraz wieku danego organizmu.

Główny Inspektorat Sanitarny w Warszawie podaje, że średni poziom fluorków w wodzie wynosi ok. 0,2 – 0,5 mg/l. Normy unijne nawołują, by w wodzie zawartość tego pierwiastka nie była większa niż 0,5 części na milion, jednak np. w okolicach Gdańska czy Kielc dawka ta jest przekraczana nawet trzykrotnie.

W normalnych warunkach ilość fluoru w kościach rzadko przekracza 1200 ppm, a w zębach wynosi od 100 do 537 ppm. Z narządów miękkich najwięcej fluoru zawierają zwykle nerki, serce i mięśnie. Fluor jest zazwyczaj wydzielany z moczem i to nie tylko ten pobrany bezpośrednio z pokarmów czy wody, ale i z kości.

- Zawartość fluoru w surowych, nie obieranych ziemniakach wynosi od 1-3,5 ppm. Około 75% występuje tuż przy skórce i może być niwelowane przez obieranie.

- Ryby morskie zawierają od 5-10 ppm

- Wyjątkowo wysoka zawartość fluoru jest w herbacie (ok. 100 ppm), której duże ilości wypija wiele społeczeństw ludzkich, np. Anglia, Chiny, Indie, Iran, Polska itd. Około 2/3 pozostaje w fusach, niemniej jednak 1 szklanka uzupełnia zawartość fluoru w diecie o 0,1-0,2 mg.

Fluor z wiekiem jest odkładany w kościach, wywołując w nich zmiany zwyrodnieniowe, zwane fluorozą kostną.

Niedobory:
Od 1930 roku zaczęto bardzo mocno promować fluor, kiedy to ogłoszono, że jon fluoru może pełnić bardzo istotną rolę w zapobieganiu próchnicy zębów. Po raz pierwszy fluorowanie wody zastosowano w grudniu 1945 r. w Grand Rapids, w stanie Michigan w USA, w Europie w 1952 r. W Polsce wprowadzono fluorowanie wody we Wrocławiu w 1967 r., następnie w innych miastach, jak: Białystok, Szczecin, Kołobrzeg, Ścinawa, Strzelin.
Nadmiar:
Optymalny poziom fluoru, bezpieczny dla organizmów żywych, jest trudny do ustalenia. Informacje cytowane w wielu ważnych pozycjach poświęconych żywieniu czy leczeniu zębów pochodzą sprzed około 30 lat, a w tym czasie w środowisku człowieka bardzo wiele się zmieniło. Fakt ten był dostrzegany tylko przez niewielu przedstawicieli świata medycznego. Konsumowanie wody zawierającej ponad 5 mg fluoru powodowało charakterystyczne zmiany w uzębieniu. Od tego czasu w środowisku naturalnym nastąpiło wiele niekorzystnych zmian. Wyemitowano do atmosfery setki tysięcy ton fluoru. W samych tylko Stanach Zjednoczonych emisję tę oceniono na ponad 150 tys. ton na rok. Do głównych zatruwaczy środowiska należą: huty aluminium, fabryki nawozów sztucznych, huty żelaza i stali oraz elektrownie węglowe.

O toksycznej działalności fluoru najwięcej informacji dostarcza program Manhattan Realizowany prze Armię amerykańską w ramach Komisji Energii Atomowej. Jest to najbardziej obszerne studium oddziaływania fluoru na zdrowie człowieka - szczególnie na centralny układ nerwowy.

Sukces fluoru został zapoczątkowany w latach trzydziestych przez wielkie koncerny międzynarodowe. Już jednak w latach 60-tych z fluorowania wody wycofały się takie kraje jak Szwecja i Dania. W latach 70-tych ubiegłego wieku wycofały się z fluoryzowania wody Niemcy i Holandia. Także Francja, Austria, Norwegia i Belgia nie fluoryzują wody.

W Polsce, już w roku 1980 prof. Maria Gumińska udowodniła podtruwanie mieszkańców regionu Krakowskiego, przez fluor emitowany z Huty Aluminium w Skawinie. W latach 90-tych podobne badania dla regionu pomorskiego przeprowadził Dr Jerzy Jaśkowski. Badania wykazały fluorozę i wzrost współczynnika umieralności na nowotwory, wzrost cukrzycy w regionie, spowodowany emisją pracujących przez 20 lat bez zezwoleń Gdańskich Zakładów Nawozów Fosforowych. W okresie badań i obserwacji, umieralność na raka wzrosła z ok. 1500 do 5500, a liczba nowych, rocznych zachorowań z ok. 3000 do ponad 17000. Nie przeszkadzało to stomatologom nadal prowadzić fluoryzację w szkołach regionu.

Fluor zdobył swoją popularność w USA w latach 40-tych, kiedy to odkryto, że uszlachetniona we fluor woda obniża zachorowalność na próchnicę u nastolatków nawet o 30%. Niestety nadmiar fluoru - z wody, roślin, suplementów diety - doprowadził do tego, że około 40% dorosłych oraz co trzeci nastolatek miało brunatne plamy na uzębieniu, czyli fluorozę. Historię fluoryzacji warto poczytać na stronie http://www.oswiecenie.com/fluor.htm - gdzie nie mały wkład mają polscy naukowcy.

Fluor powoduje wiele zaburzeń w organizmie człowieka:
1. zaburza syntezę kolagenu i prowadzi do jego rozpadu w kościach, mięśniach, płucach, nerkach, ścięgnach,
2. wyczerpuje rezerwy energii i zmniejsza zdolność krwinek białych do fagocytozy,
3. fluor powoduje dezorientację układu odpornościowego co skutkuje atakiem na własne tkanki,
4. fluor hamuje powstawanie przeciwciał we krwi,
5. fluor obniża aktywność tarczycy,
6. fluor jest antagonistą magnezu. Powoduje to zaburzenia pracy ok 300 enzymów,
7. fluor promuje rozwój raka kości,
8. fluor powoduje przedwczesne starzenie się ludzkiego organizmu,
9. fluor jest szczególnie niebezpieczny dla dzieci,
10. fluor powoduje większe spustoszenie w organizmie, wnikając poprzez układ oddechowy,
11. fluorki nie mają żadnego wpływu na próchnicę zębów u ludzi.